Określanie kolorów kompozycji to jedna z rutynowych czynności, jakie podejmuje się w programie Adobe Illustrator. Jej poprawność wymaga pewnej wiedzy o modelach i trybach kolorów. Przede wszystkim należy pamiętać o dostosowaniu modelu i definicji kolorów do wymagań nośnika, na którym ostatecznie będzie publikowana kompozycja. Pracę z kolorami, w tym ich wypróbowywanie i stosowanie, ułatwiają panel Próbki, panel Wzornik kolorów oraz okno dialogowe Edytuj kolory/Ponowne kolorowanie kompozycji.

Do opisu kolorów, które widzimy i których używamy w grafice cyfrowej, służą modele kolorów. Każdy model kolorów, np. RGB, CMYK lub HSB, reprezentuje inną metodę opisywania i klasyfikowania kolorów. Modele kolorów opisują barwy z zakresu widzialnego za pomocą określonych wartości liczbowych. Przestrzeń kolorów stanowi pewną realizację modelu kolorów; charakteryzuje ją konkretny gamut (czyli zakres) kolorów. W modelu koloru RGB dostępnych jest na przykład kilka przestrzeni kolorów: Adobe® RGB, sRGB i Apple® RGB. Chociaż w każdej z tych przestrzeni kolory są definiowane za pomocą tych samych trzech osi (R, G i B), to różnią się one zakresami kolorów.

Kolory w grafice cyfrowej

Do opisu kolorów, które widzimy i których używamy w grafice cyfrowej, służą modele kolorów. Każdy model kolorów, np. RGB, CMYK lub HSB, reprezentuje inną metodę opisywania i klasyfikowania kolorów. Modele kolorów opisują barwy z zakresu widzialnego za pomocą określonych wartości liczbowych. Przestrzeń kolorów stanowi pewną realizację modelu kolorów; charakteryzuje ją konkretny gamut (czyli zakres) kolorów. W modelu koloru RGB dostępnych jest na przykład kilka przestrzeni kolorów: Adobe® RGB, sRGB i Apple® RGB. Chociaż w każdej z tych przestrzeni kolory są definiowane za pomocą tych samych trzech osi (R, G i B), to różnią się one zakresami kolorów.

Użytkownicy, którzy określają i zmieniają kolory kompozycji, w rzeczywistości modyfikują liczbowe wartości kolorów, zawarte w pliku kompozycji. Łatwo jest myśleć o liczbach jako o kolorach, jednak odpowiednie wartości liczbowe nie stanowią same w sobie bezwzględnych barw — reprezentują dany kolor tylko w przestrzeni kolorów urządzenia, na którym są odtwarzane.

Ponieważ każde urządzenie ma własną przestrzeń kolorów, oddaje kolory tylko z jego gamutu. Po przeniesieniu z jednego urządzenia na inne kolory obrazu mogą ulec zmianie. Dzieje się tak dlatego, że każde urządzenie interpretuje wartości liczbowe RGB lub CMYK zgodnie z własną przestrzenią kolorów. Na przykład, drukując obraz na drukarce biurkowej, nie można uzyskać wszystkich kolorów widocznych na monitorze. Drukarka operuje w przestrzeni kolorów CMYK, a monitor w przestrzeni RGB. Przestrzenie te mają różne zakresy. Niektórych kolorów uzyskiwanych za pomocą farb nie da się wyświetlić na monitorze, a niektórych kolorów wyświetlanych na monitorze nie da się uzyskać na papierze.

Chociaż nie da się idealnie dopasować wszystkich kolorów na różnych urządzeniach, można zastosować procedury zarządzania kolorami. Zarządzanie kolorami gwarantuje, że kolory będą takie same lub bardzo podobne.

Modele kolorów RGB, CMYK, HSB i Lab

RGB

Dużą część kolorów z widzialnego widma światła można otrzymać poprzez łączenie ze sobą — w różnych proporcjach i nasyceniach — trzech kolorów podstawowych: czerwonego, zielonego i niebieskiego. Między innymi dają się uzyskać w ten sposób kolory wtórne: niebieskozielony, karmazynowy i żółty.

Kolory RGB nazywa się addytywnymi, ponieważ po połączeniu wszystkich składowych RGB powstaje biel. Oznacza to, że całe światło odbijane jest z powrotem do oka obserwatora. Metoda polegająca na emitowaniu i łączeniu kolorów addytywnych jest używana między innymi w sprzęcie oświetleniowym, telewizorach i monitorach komputerowych. Monitor komputera tworzy kolory, emitując światło przez czerwone, zielone i niebieskie luminofory.

Kolory addytywne (RGB)
Kolory addytywne (RGB)

A. Czerwony B. Zielony C. Niebieski 

Tryb kolorów RGB (oparty na modelu RGB) umożliwia korzystanie z wartości kolorów. Każdej ze składowych RGB danego koloru są przypisywane określone wartości natężenia z zakresu od 0 (czerń) do 255 (biel). Na przykład, przypisując składowej R liczbę 246, składowej G liczbę 20 i składowej B liczbę 50, uzyskuje się kolor jasnoczerwony. Kiedy wartości trzech składowych są sobie równe powstaje odcień szarości. Gdy wszystkie składowe mają wartość 255, powstaje czysta biel, a składowe równe 0 dają czystą czerń.

Program Illustrator zapewnia również zmodyfikowany tryb kolorów RGB, określany jako bezpieczna paleta internetowa, a obejmujący tylko te kolory RGB, które mogą być używane w Internecie.

CMYK

O ile model RGB jest oparty na prawach rządzących emisją światła, model CMYK opiera się na prawach dotyczących absorpcji fal świetlnych. W przypadku drukarek, na przykład, chodzi o absorpcję światła przez farby naniesione na papier. Gdy białe światło pada na półprzezroczyste farby, część jego widma jest pochłaniana. Te barwy, które nie zostały zaabsorbowane, odbijane są z powrotem do oka.

Zgodnie z zasadami optyki połączenie czystych pigmentów koloru niebieskozielonego (C, od ang. “cyan”), karmazynowego (M, od ang. “magenta”) i żółtego (Y, od ang. “yellow”) powinno skutkować absorpcją całego światła, a więc dawać czystą czerń. Z tego względu wymienione kolory nazywa się kolorami subtraktywnymi. Aby uzyskać prawdziwą czerń, trzeba użyć czwartej farby – czarnej (K). Litera K służy do oznaczania czerni dlatego, że litera B (ang. black – czerń) jest już używana jako symbol barwy niebieskiej (ang. blue). Łączenie wymienionych pigmentów w celu uzyskania koloru jest nazywane drukowaniem czterobarwnym.

Kolory subtraktywne (CMYK)
Kolory subtraktywne (CMYK)

A. Niebieskozielony B. Karmazynowy C. Żółty D. Czarny 

Tryb kolorów CMYK (oparty na modelu CMYK) umożliwia używanie wartości kolorów. Każdej ze składowych koloru CMYK jest przypisywana wartość procentowa (od 0 do 100%). Najjaśniejsze kolory charakteryzują się niskim udziałem poszczególnych farb, barwy ciemne przeciwnie — wysokim udziałem. Na przykład, barwa jaskrawoczerwona składa się z 2% koloru niebieskozielonego, 93% karmazynowego, 90% żółtego i 0% czarnego. W obiektach CMYK niski udział procentowy farb daje kolor zbliżony do bieli, a wysoki udział farb — kolor zbliżony do czerni.

Model CMYK powinien być używany do przygotowywania ilustracji drukowanych techniką czterobarwną.

HSB

Model HSB powstał w oparciu o sposób postrzegania barw przez człowieka i opisuje trzy główne cechy koloru:

Barwa

Barwa to właściwy kolor, powstający wskutek odbicia lub przejścia światła przez obiekt. Miarą barwy jest jej położenie na standardowym kole kolorów, wyrażone w stopniach od 0° do 360°. W zwykłym języku barwa jest określana po prostu nazwą odpowiedniego koloru, np. czerwony, pomarańczowy czy zielony.

Nasycenie

Stopień czystości barwy (nazywany czasami chrominancją). Nasycenie reprezentuje intensywność szarości w stosunku do samej barwy i jest mierzone jako wartość procentowa, gdzie 0% oznacza barwę szarą, a 100% barwę całkowicie nasyconą. Na standardowym kole kolorów nasycenie rośnie od środka ku krawędziom.

Jasność

Jasność jest to względna jaskrawość koloru, mierzona jako wartość procentowa, gdzie 0% odpowiada czerni, a 100% bieli.

Model kolorów HSB
Model kolorów HSB

A. Barwa B. Nasycenie C. Jasność 

Lab

Model CIE Lab oparty jest na postrzeganiu kolorów przez oko ludzkie. Jest to jeden z modeli kolorów opracowanych przez instytucję Commission Internationale d’Eclairage (CIE), która zajmuje się ustanawianiem standardów dotyczących fal świetlnych.

Wartości liczbowe w modelu Lab opisują wszystkie kolory dostrzegane przez człowieka o normalnych zdolnościach widzenia. Model Lab określa to, jak kolor wygląda, a nie to, ile kolorantów potrzeba, aby uzyskać kolor na danym urządzeniu (np. monitorze, drukarce biurkowej, w aparacie cyfrowym), dlatego też uznaje się go za model kolorów niezależny od urządzenia. Systemy zarządzania kolorami używają modelu Lab jako systemu odniesienia, aby właściwie przetwarzać kolory z jednej przestrzeni kolorów na inną.

W programie Illustrator model kolorów Lab można używać do tworzenia i wyświetlania próbek kolorów dodatkowych, a także do przygotowywania ich do odtwarzania. W trybie Lab nie można jednak tworzyć dokumentów.

Skala szarości

W modelu Skala szarości kolorom odpowiadają różne tinty czerni. Właściwie, nie można tu mówić o kolorach, ale o odcieniach szarości. Uzyskuje się je poprzez przypisywanie poszczególnym pikselom różnych jasności: od 0% (czysta biel) do 100% (czysta czerń). Taki sposób wyświetlania jest charakterystyczny, na przykład, dla obrazów pochodzących ze skanerów czarno-białych.

Model Skala szarości umożliwia również konwersję kompozycji kolorowych na wysokiej jakości kompozycje czarno-białe. W takich przypadkach program Adobe Illustrator pomija wszelkie informacje o kolorze oryginału; poziomy szarości (odcienie) przekonwertowanych obiektów odpowiadają jasności oryginałów.

Podczas konwersji obiektów w skali szarości na tryb RGB każda ze składowych barwnych przyjmuje wartość poziomu szarości tego obiektu. Konwersja na kolory CMYK przebiega podobnie.

Przestrzenie i gamuty kolorów

Przestrzeń kolorów określa pewien zakres kolorów z widma optycznego. Przestrzeń kolorów może być również pewną realizacją modelu kolorów. Przestrzenie Adobe RGB, Apple RGB oraz sRGB są przykładami różnych realizacji tego samego modelu.

Gamuty różnych przestrzeni kolorów
Gamuty różnych przestrzeni kolorów

A. Gamut wizualny B. Przestrzeń kolorów RGB C. Przestrzeń kolorów CMYK 

Kolory z danej przestrzeni składają się razem na jej zakres (lub gamut). Różne urządzenia, używane na różnych etapach projektowania (np. monitor komputerowy, skaner, drukarka biurkowa, maszyna drukarska, cyfrowy aparat fotograficzny), pracują w różnych przestrzeniach kolorów, z których każda ma inny gamut. Niektóre kolory mieszczące się w zakresie monitora komputerowego nie będą się mieścić w zakresie kolorów drukarki, i odwrotnie. Kolor, którego nie można uzyskać na danym urządzeniu, uważany jest za kolor spoza przestrzeni kolorów tego urządzenia. Nazywa się go właśnie kolorem spoza gamutu.

Informacje o kolorach dodatkowych i podstawowych

Kolory można wyznaczać jako rozbarwiane lub dodatkowe, co odpowiada dwóm podstawowym typom farb używanych w poligrafii. Typ koloru można rozpoznać dzięki ikonom, które pojawiają się obok jego nazwy w panelu Próbki.

Nadając kolory ścieżkom i ramkom należy wziąć pod uwagę nośnik, na którym dokument zostanie wydrukowany. Pozwoli to nadać kolory używając najodpowiedniejszego trybu.

Uwaga:

Jeżeli obieg pracy w kolorze związany jest z przenoszeniem dokumentów między różnymi urządzeniami, to warto wykorzystać system zarządzania kolorem (CMS). Pozwoli to utrzymać niezmienne kolory i sterować nimi w trakcie całego procesu.

Informacje o kolorach dodatkowych

Kolor dodatkowy to specjalnie przygotowana farba, która jest używana zamiast farb podstawowych lub razem z nimi, i która wymaga własnej płyty na maszynie drukarskiej. Z kolorów dodatkowych korzysta się wtedy, gdy grafika zawiera niewiele kolorów, a dokładne ich odwzorowanie jest bardzo ważne. Kolory dodatkowe mogą wiernie oddawać kolory, które są nieosiągalne przy użyciu standardowych kolorów podstawowych. Trzeba pamiętać jednak, że dokładny wygląd koloru dodatkowego na wydruku zależy od sposobu przygotowania farby drukarskiej (używanej w drukarce) oraz używanego papieru, a nie od określonej wartości koloru czy opcji zarządzania kolorem. Podając wartości koloru dodatkowego opisuje się tylko symulowany wygląd tego koloru na monitorze i drukarce kompozytowej (ograniczany przestrzenią kolorów tego urządzenia).

Przy określaniu koloru dodatkowego należy pamiętać o następujących wytycznych:

  • Dla uzyskania najlepszych rezultatów należy wybierać kolory dodatkowe z systemu dopasowania kolorów obsługiwanego przez daną drukarnię. Oprogramowanie posiada kilka bibliotek systemu dopasowywania kolorów.

  • Liczba używanych kolorów dodatkowych powinna być jak najmniejsza. Każdy utworzony kolor dodatkowy wymaga wygenerowania własnego wyciągu barwnego i użycia osobnej kliszy, co podnosi koszt druku. Jeśli dokument może zawierać więcej niż cztery kolory, to należy wziąć pod uwagę drukowanie kolorami podstawowymi.

  • Jeśli obiekt z kolorami dodatkowymi nakłada się na inny obiekt z przezroczystością, to w następujących okolicznościach mogą wystąpić nieoczekiwane efekty: po pierwsze, przy eksportowaniu dokumentu do formatu EPS w czasie konwertowania kolorów dodatkowych na podstawowe w oknie Drukuj, po drugie, przy tworzeniu rozbarwień w aplikacji innej niż Illustrator lub InDesign. Najlepsze rezultaty można osiągnąć, wykonując próbę ekranową efektów spłaszczania przezroczystości przed wydrukiem. Służą do tego funkcje Podgląd spłaszczania bądź Podgląd rozbarwień. Ponadto przed wydrukiem lub wyeksportowaniem, kolory dodatkowe można przekonwertować na procesowe, używając Menedżera farb w programie InDesign.

  • Płyty koloru dodatkowego można użyć do nałożenia lakieru na obszary wydrukowane za pomocą standardowych kolorów podstawowych. W tym przypadku wydruk będzie używał łącznie pięciu farb - pięciu standardowych farb podstawowych i jednej farby dodatkowej lub lakieru.

Informacje o kolorach podstawowych

Kolor podstawowy jest drukowany przy użyciu kombinacji czterech podstawowych farb: niebieskozielonej, karmazynowej, żółtej i czarnej (CMYK). Kolorów tych używa się wówczas, gdy wydruk wymaga tak wielu barw, że użycie pojedynczych kolorów dodatkowych byłoby zbyt drogie lub niepraktyczne — na przykład, przy drukowaniu fotografii.

Przy określaniu koloru podstawowego należy pamiętać o następujących wytycznych:

  • Dla uzyskania najlepszych rezultatów na wydruku dokumentu o wysokiej jakości, należy określać kolory na podstawie wartości CMYK podawanych w drukowanych kartach do wybierania kolorów, dostępnych w drukarniach komercyjnych.

  • Ostateczne wartości koloru podstawowego to wartości CMYK, jeżeli zatem określi się kolor rozbarwiany w systemie RGB (lub LAB, w programie InDesign), to podczas druku rozbarwień wartości te zostaną przekonwertowane na CMYK. Konwersje takie różnią się w zależności od ustawień zarządzania kolorem i profilu dokumentu.

  • Nie należy określać wartości koloru rozbarwianego na podstawie tego, jak wygląda on na monitorze, jeżeli nie ma pewności, że system zarządzania kolorem został prawidłowo skonfigurowany. Nawet wówczas należy pamiętać o ograniczeniach ekranowego podglądu koloru.

  • Należy unikać używania kolorów rozbarwianych w dokumentach przeznaczonych tylko do wyświetlania w Internecie, ponieważ model CMYK ma mniejszą przestrzeń kolorów, niż typowy monitor.

  • Programy Illustrator i InDesign umożliwiają określanie koloru podstawowego jako globalnego lub nieglobalnego. W programie Illustrator, kolor globalny pozostaje połączony z próbką w panelu Próbki, tak że po zmianie próbki wszystkie posiadające ją obiekty są uaktualniane. Podstawowe kolory nieglobalne nie są automatycznie uaktualniane w dokumencie po przeprowadzeniu edycji kolorów. Kolory podstawowe są domyślnie nieglobalne. W programie InDesign, jeśli próbka zostanie zastosowana do obiektów, to automatycznie jest ona stosowana jako globalny kolor podstawowy. Odpowiednikami próbek nieglobalnych są kolory nienazwane, które można edytować w panelu Kolor.

Uwaga:

Ustawienie koloru jako globalnego lub nieglobalnego wpływa tylko na zastosowanie danego koloru do obiektu i nie ma wpływu na rozbarwienie koloru lub jego zachowanie w czasie przenoszenia pomiędzy aplikacjami.

Używanie jednocześnie kolorów dodatkowych i podstawowych

Niekiedy wygodnie jest użyć w tym samym wydruku kolorów standardowych i dodatkowych. Na przykład, można użyć jednego koloru dodatkowego, aby wydrukować logo firmy na tej samej stronie raportu rocznego, na której znajdują się fotografie drukowane w kolorach standardowych. Płyty koloru dodatkowego można również użyć do nałożenia lakieru na obszary wydrukowane za pomocą standardowych kolorów podstawowych. W obu przypadkach wydruk będzie używał łącznie pięciu farb — pięciu standardowych farb podstawowych i jednej farby dodatkowej lub lakieru.

W programie InDesign, kolory podstawowe i dodatkowe można łączyć ze sobą, tworząc farby mieszane.

Porównanie obsługi kolorów w programach InDesign i Illustrator

Adobe InDesign i Adobe Illustrator używają nieco różnych metod nadawania nazwanych kolorów rozbarwianych (podstawowych). Illustrator umożliwia wyznaczenie koloru rozbarwianego jako globalnego lub nieglobalnego, natomiast InDesign traktuje wszystkie nienazwane kolory jako standardowe kolory podstawowe.

Odpowiednikami globalnych kolorów podstawowych w InDesign są próbki. Próbki ułatwiają modyfikowanie schematów koloru bez potrzeby odszukiwania i dostosowywania poszczególnych obiektów. Jest to szczególnie przydatne w znormalizowanych, produkowanych seryjnie dokumentach, takich jak czasopisma. Ponieważ kolory InDesign są połączone z próbkami w panelu Próbki, każda zmiana próbki powoduje zmianę wszystkich obiektów, do których zastosowano ten kolor.

Odpowiednikami próbek nieglobalnych w programie InDesign są kolory nienazwane. Kolory nienazwane nie pojawiają się w panelu Próbki i nie są automatycznie uaktualniane w całym dokumencie w przypadku modyfikacji koloru w panelu Kolory. Można jednak później dodawać nienazwany kolor do panelu Próbki.

Nazwane i nienazwane kolory zmieniają tylko sposób, w jaki dany kolor jest uaktualniany w dokumencie, a nie to, w jaki sposób kolory są rozbarwiane albo w jaki sposób zachowują się po przeniesieniu do innej aplikacji.

Ta zawartość jest licencjonowana na warunkach licencji Creative Commons Attribution-Noncommercial-Share Alike 3.0 Unported License  Posty z serwisów Twitter™ i Facebook nie są objęte licencją Creative Commons.

Informacje prawne   |   Zasady prywatności online